چند راهکار برای کودکی که حرف نمیزند
چطور کودک را به حرف زدن تشویق کنیم؟
یکی از دغدغه‌های مهم والدین این است که چرا کودکشان کم حرف می‌زند، کلمات کمی بلد است یا با وجود اینکه بسیاری از حرف‌ها را می‌فهمد، برای بیان خواسته‌هایش صحبت نمی‌کند.
خبر خوب این است که با ایجاد فرصت‌های مناسب برای ارتباط، بازی هدفمند و تعامل روزانه می‌توان به رشد گفتار کودک کمک کرد. البته روش تشویق باید متناسب با سن، سطح درک و توانایی‌های ارتباطی کودک باشد.
۱۰ راهکار مؤثر برای تشویق کودک به حرف زدن
۱. با کودک رو در رو صحبت کنید
هنگام بازی یا صحبت کردن، روبه‌روی کودک بنشینید تا صورت و حرکات لب شما را ببیند. با جملات ساده و کوتاه صحبت کنید و به او فرصت دهید به چهره، صدا و کلمات شما توجه کند.
۲. از علایق کودک برای ایجاد گفتار استفاده کنید
اگر کودک ماشین دوست دارد، با ماشین بازی کنید و کلماتی مانند «برو»، «بیا»، «ماشین» و «ایست» را تکرار کنید. کودکان معمولاً زمانی که به یک فعالیت علاقه دارند، انگیزه بیشتری برای برقراری ارتباط پیدا می‌کنند.
۳. کتاب تصویری بخوانید
تصاویر ساده حیوانات، خوراکی‌ها و وسایل را نشان دهید و نام آن‌ها را بگویید. مثلاً به تصویر گربه اشاره کنید و بگویید: «گربه! میو میو!» لازم نیست کودک تمام کلمات را تکرار کند؛ همین تعامل برای یادگیری ارزشمند است.
۴. بعد از صحبت کردن مکث کنید
وقتی چیزی به کودک نشان می‌دهید یا سؤالی ساده می‌پرسید، چند ثانیه صبر کنید. سریع به‌جای او پاسخ ندهید. ممکن است کودک برای نگاه کردن، اشاره کردن، تولید صدا یا گفتن یک کلمه به زمان نیاز داشته باشد.
۵. فرصت درخواست کردن ایجاد کنید
به‌جای اینکه همیشه تمام نیازهای کودک را پیش‌بینی کنید، دو انتخاب در اختیارش بگذارید؛ مثلاً بپرسید: «آب می‌خوای یا شیر؟» اگر با اشاره یا صدا پاسخ داد، پاسخ او را با کلمه ساده همراه کنید. هدف، ایجاد ارتباط است، نه مجبور کردن کودک به حرف زدن.
۶. گفتار را وارد کارهای روزمره کنید
هنگام لباس پوشیدن، حمام کردن، غذا خوردن و بازی، اتفاقات را با جمله‌های کوتاه توضیح دهید؛ مثلاً «جوراب بپوش»، «آب ریخت»، «توپ افتاد». یادگیری زبان در موقعیت‌های واقعی و تکرارشونده بسیار مفید است.
۷. هر تلاش ارتباطی را تشویق کنید
اگر کودک برای گفتن کلمه‌ای تلاش کرد، حتی اگر تلفظش کامل نبود، با لبخند و پاسخ مناسب تشویقش کنید. برای مثال، اگر گفت «تو» و منظورش توپ بود، بگویید: «آفرین، توپ! بیا توپ بازی کنیم.»
۸. بازی‌های نوبتی انجام دهید
توپ‌بازی، حباب‌بازی، قایم‌باشک و بازی‌های تقلیدی به کودک یاد می‌دهند که ارتباط رفت‌وبرگشت دارد. نوبت شما، نوبت کودک؛ این تعامل پایه مهمی برای مکالمه در آینده است
۹. از شعر، آهنگ و صداهای تقلیدی استفاده کنید
شعرهای ساده، بازی با صداهای حیوانات و کلماتی مانند «بوم»، «تق‌تق» و «بیپ‌بیپ» می‌توانند فرصت خوبی برای تقلید صدا و کلمه ایجاد کنند. از علایق کودک شروع کنید و فعالیت را کوتاه و شاد نگه دارید.
۱۰. زمان گفت‌وگوی دونفره را بیشتر کنید
زمان‌هایی را به بازی و گفت‌وگوی مستقیم اختصاص دهید و تلویزیون و تلفن همراه را کنار بگذارید. شنیدن صدای پس‌زمینه به‌اندازه تعامل واقعی با یک فرد، فرصت یادگیری زبان فراهم نمی‌کند.
چه کارهایی ممکن است مانع رشد گفتار شوند؟
اصرار و فشار بیش از حد: مدام نگویید «بگو، تکرار کن، چرا حرف نمی‌زنی؟»
پرسیدن سؤال‌های پشت سر هم: به‌جای امتحان گرفتن، درباره آنچه کودک انجام می‌دهد صحبت کنید.
پیش‌بینی تمام نیازها: فرصت درخواست کردن و شروع ارتباط را از کودک نگیرید.
مقایسه با همسالان: کودکان سرعت رشد متفاوتی دارند، اما تأخیر قابل‌توجه نیازمند بررسی است.
اتکای زیاد به صفحه‌نمایش: زمان صفحه‌نمایش را محدود کنید و تعامل زنده را در اولویت قرار دهید.
آیا گفتاردرمانی می‌تواند کمک کند؟
بله. گفتاردرمانگر بررسی می‌کند که کودک در چه زمینه‌ای به کمک نیاز دارد؛ از جمله درک زبان، استفاده از کلمات، تقلید، توجه مشترک، ارتباط غیرکلامی و مهارت‌های لازم برای گفت‌وگو.
درمان می‌تواند با بازی‌های هدفمند، آموزش والدین و تمرین‌های متناسب با توانایی کودک انجام شود. اگر تأخیر گفتار وجود دارد، بهتر است منتظر نمانید تا کودک خودبه‌خود شروع به صحبت کند. بررسی شنوایی نیز اهمیت دارد؛ و اگر کودک علاوه بر گفتار در بازی، تعامل یا مهارت‌های دیگر هم مشکل دارد، ارزیابی جامع می‌تواند لازم باشد.
پیام بگذارید