- 0933-1853918
- 0263-2717337
کمشنوایی یعنی کاهش توانایی شنیدن صداها، بهطوریکه فرد نتواند برخی یا همهی صداها را بهخوبی تشخیص دهد. این مشکل میتواند:
کمشنوایی ممکن است در یک گوش یا هر دو گوش دیده شود و میتواند موقت یا دائمی باشد.
شنوایی فقط برای “شنیدن صدا” نیست؛ بلکه نقش مهمی در:
کودکی که خوب نمیشنود، ممکن است کلمات را ناقص یاد بگیرد، تلفظش مشکل پیدا کند، یا در درک صحبت دیگران دچار مشکل شود. در بزرگسالان هم کمشنوایی میتواند باعث گوشهگیری، خستگی ذهنی، کاهش اعتمادبهنفس و سختی در ارتباطات روزمره شود.
کمشنوایی را معمولاً از چند جهت دستهبندی میکنند:
1) بر اساس محل مشکل
الف) کمشنوایی انتقالی
مشکل در گوش خارجی یا میانی است و صدا بهخوبی به گوش داخلی منتقل نمیشود.
علتهای رایج:
ویژگی:
ب) کمشنوایی حسیعصبی
مشکل در گوش داخلی یا عصب شنوایی است.
علتهای رایج:
ویژگی:
ج) کمشنوایی آمیخته
ترکیبی از هر دو نوع بالاست.
2) بر اساس شدت
3) بر اساس زمان شروع
الف) مادرزادی
از بدو تولد وجود دارد.
ب) اکتسابی
بعداً در زندگی ایجاد میشود، مثلاً به علت:
علائم کمشنوایی
علائم بسته به سن و شدت فرق میکند.
در کودکان
در بزرگسالان
این بخش خیلی مهم است، چون دقیقاً به نقش گفتاردرمانی مربوط میشود.
شنوایی، یکی از پایههای اصلی یادگیری زبان است. کودک از طریق شنیدن یاد میگیرد:
اگر شنیدن مختل شود، ممکن است:
1) تأخیر در رشد زبان
کودک دیرتر از حد طبیعی شروع به حرف زدن کند یا دایره واژگانش محدود بماند.
2) اختلال در تلفظ
چون کودک صدای برخی حروف را درست نشنیده، ممکن است آنها را غلط تولید کند.
مثلاً ممکن است:
3) ضعف در درک گفتار
فرد ممکن است کلمات را بشنود ولی معنای جمله را کامل متوجه نشود، مخصوصاً در محیطهای پر سر و صدا.
4) مشکل در مهارتهای سواد
در کودکان، کمشنوایی میتواند روی:
اثر بگذارد.
5) مشکل در تعامل اجتماعی
فرد ممکن است کمتر صحبت کند، کمتر مشارکت کند، یا از ترس اشتباه فهمیدن، عقبنشینی کند.
علتها بسیار متنوعاند:
در کودکان
در بزرگسالان
تشخیص باید توسط متخصص گوشوحلقوبینی و ادیولوژیست انجام شود. آزمایشها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
تشخیص زودهنگام بسیار مهم است، چون کمشنوایی دیر تشخیص دادهشده میتواند رشد گفتار و زبان را تحت تأثیر قرار دهد.
درمان بسته به نوع و علت متفاوت است:
برای کمشنوایی انتقالی
برای کمشنوایی حسیعصبی
گفتاردرمانی یا آسیبشناسی گفتار و زبان رشتهای است که به ارزیابی و درمان مشکلات مربوط به:
میپردازد.
در کمشنوایی، گفتاردرمانی نقش بسیار مهمی دارد، چون فقط شنیدن مهم نیست؛ بلکه فرد باید بتواند صداها را به گفتار و زبان قابلاستفاده تبدیل کند.
گفتاردرمانی فقط برای “حرف زدن” نیست؛ بلکه در کمشنوایی، هدف آن کمک به فرد برای بهترین استفاده از باقیمانده شنوایی و ارتباط مؤثرتر است.
این نقش را میتوان در چند بخش توضیح داد:
1) ارزیابی گفتار و زبان
گفتاردرمانگر بررسی میکند که کمشنوایی چه اثری بر:
گذاشته است.
در کودکان، بررسی میکند که آیا کودک:
2) تشخیص تأخیر گفتار و زبان
در بسیاری از کودکان کمشنوا، مشکل فقط خود شنوایی نیست، بلکه تأخیر در زبان هم وجود دارد.
گفتاردرمانگر مشخص میکند:
3) آموزش درک و تمایز صداها
اگر کودک یا بزرگسال از سمعک یا کاشت حلزون استفاده میکند، گفتاردرمانگر کمک میکند تا فرد یاد بگیرد:
مثلاً فرد یاد میگیرد تفاوت بین:
را بهتر بشنود و تشخیص دهد.
4) آموزش تولید صحیح گفتار
وقتی فرد برخی صداها را درست نمیشنود، ممکن است آنها را غلط ادا کند. گفتاردرمانی کمک میکند:
این کار مخصوصاً در کودکانی که از سن پایین دچار کمشنوایی هستند مهم است، چون گفتار آنها در حال شکلگیری است.
5) تقویت مهارتهای زبان دریافتی و بیانی
گفتاردرمانی در کمشنوایی به کودک یا بزرگسال کمک میکند:
زبان دریافتی
زبان بیانی
6) آموزش خانواده
در کودکان، خانواده نقش بسیار مهمی دارد. گفتاردرمانگر به والدین آموزش میدهد که چگونه:
این آموزشها بسیار مؤثرند، چون کودک فقط در جلسه درمان یاد نمیگیرد؛ بلکه در خانه و محیط روزانه هم باید تمرین کند.
7) استفاده بهینه از سمعک و کاشت حلزون
خیلیها فکر میکنند سمعک یا کاشت حلزون بهتنهایی کافی است، اما در واقع مغز و سیستم گفتاری هم باید آموزش ببینند که چگونه از صداهای جدید استفاده کنند.
گفتاردرمانگر کمک میکند:
8) توانبخشی شنیداری
یکی از بخشهای مهم درمان، توانبخشی شنیداری است. یعنی آموزش مغز برای استفاده بهتر از اطلاعات شنیداری.
تمرینها میتواند شامل:
باشد.
هدفها ممکن است بسته به سن و شدت کمشنوایی متفاوت باشند، اما معمولاً شامل این موارد است:
این بخش بسیار حیاتی است، چون مغز کودک در سالهای اولیه زندگی بیشترین آمادگی را برای یادگیری زبان دارد.
اگر کمشنوایی زود تشخیص داده شود و مداخله زود انجام گیرد، شانس رشد بهتر زبان خیلی بیشتر میشود.
در کودکان، گفتاردرمانگر معمولاً روی این موارد کار میکند:
اهداف اصلی در کودک
در بزرگسالان، هدفها بیشتر روی ارتباط مؤثر، سازگاری و جبران متمرکز است.
گفتاردرمانگر ممکن است کمک کند تا:
لبخوانی یا استفاده از نشانههای دیداری، یکی از مهارتهای کمکی مهم در کمشنوایی است. گفتاردرمانگر ممکن است به فرد آموزش دهد که:
البته لبخوانی جای شنوایی را کاملاً نمیگیرد، اما میتواند بسیار کمککننده باشد.
گفتاردرمانی فقط تمرین تلفظ نیست؛ بلکه آموزش راهبردهای زندگی واقعی هم هست. مثلاً:
این راهبردها کمک میکنند فرد در زندگی روزمره بهتر عمل کند.
هرچه کمشنوایی زودتر تشخیص داده شود و گفتاردرمانی زودتر آغاز شود، نتیجه بهتر است.
دلیلها:
عدم رسیدگی به کمشنوایی ممکن است باعث شود:
در نتیجه، کمشنوایی فقط یک مشکل گوش نیست؛ یک مسئلهی ارتباطی، آموزشی و رشدی هم هست.
نکته مهم این است:
گفتاردرمانی خودِ کمشنوایی را درمان نمیکند، اما:
یعنی گفتاردرمانی بخش بسیار مهمی از توانبخشی کمشنوایی است، نه جایگزین درمان پزشکی یا شنواییسنجی.
درمان کمشنوایی معمولاً نیازمند همکاری چند تخصص است:
این همکاری باعث میشود کودک یا بزرگسال بهترین حمایت را دریافت کند.
فرض کنید کودکی کمشنوایی متوسط دارد و بعضی صداها را خوب نمیشنود.
او ممکن است:
گفتاردرمانگر میتواند:
نتیجه این میشود که کودک با وجود کمشنوایی، میتواند ارتباط مؤثرتری داشته باشد.
کمشنوایی یکی از مشکلات شایع و مهم است که میتواند روی شنیدن، گفتار، زبان، یادگیری و ارتباط اجتماعی اثر بگذارد. این مشکل ممکن است انتقالی، حسیعصبی یا آمیخته باشد و در هر سنی رخ دهد.
گفتاردرمانی در کمشنوایی نقش بسیار مهمی دارد، چون کمک میکند فرد:
به زبان ساده، سمعک یا کاشت حلزون گوش را کمک میکند صدا را دریافت کند، اما گفتاردرمانی کمک میکند مغز و زبان از آن صداها درست استفاده کنند.
پیام بگذارید