تنبلی روده (یبوست) در کودکان CP
در کودکان فلج مغزی (CP) مشکلات گوارشی بهویژه تنبلی روده یا یبوست مزمن بسیار شایع است.
تنبلی روده (یبوست) در کودکان CP چیست؟
کاهش سرعت حرکت روده و دفع مدفوع همراه با سختی، درد یا فاصله زیاد بین دفعات دفع.
این مشکل در کودکان سیپی به دلیل وضعیت عضلانی و حرکتی خاص آنها بیشتر دیده میشود.
چرا کودکان سیپی دچار تنبلی روده میشوند؟
1) کاهش تحرک بدنی
کودکان سیپی معمولاً تحرک محدود دارند. نشستن یا خوابیدن طولانیمدت باعث کاهش حرکات دودی روده میشود و یبوست را تشدید میکند.
2) ضعف عضلات تنه و عضلات شکم
کودک برای دفع نیاز به انقباض قوی عضلات شکم و کف لگن دارد. ضعف این عضلات → دفع سختتر و کندتر.
3) اختلالات بلع و تغذیه
غذاهای کم فیبر، مایعات ناکافی یا تغذیه با شیشه/سرنگ باعث کمبود فیبر و آب → تشدید یبوست.
4) داروها
برخی داروهای ضداسپاسم، ضدتشنج و شلکننده عضلانی → کاهش حرکات روده.
5) حساسیت کمتر به احساس دفع
اختلالات حسی در سیپی ممکن است باعث شود کودک نیاز به دفع را دیر احساس کند.
6) وضعیت بد بدنی هنگام نشستن روی توالت
نشستن نامناسب (خمشدن به عقب، نبود تکیهگاه، نبود زاویه مناسب زانو–لگن) خروج مدفوع را سخت میکند.
علائم مهم تنبلی روده در کودکان CP
دفع کمتر از ۳ بار در هفته
مدفوع سفت و خشک
درد، گریه یا زورزدن زیاد هنگام دفع
بیقراری و بیاشتهایی
بیاختیاری یا نشت مدفوع (Overflow)
بزرگشدن شکم
عوارض و خطرات
درد مزمن و کجخلقی
کاهش اشتها و دریافت کالری کمتر
تشدید رفلاکس
ترک مقعد
بیاختیاری مدفوع
مشکلات پوستی ناشی از نشت مدفوع
نقش کاردرمانی در درمان و بهبود تنبلی روده
کاردرمانی در کودکان سیپی فقط مربوط به عملکردهای حرکتی نیست؛ کاردرمانگر نقش مهمی در عملکردهای گوارشی و دفع نیز دارد.
1) اصلاح وضعیت نشستن برای دفع
کاردرمانگر بهترین پوزیشن مناسب برای کودک را آموزش میدهد:
زاویه لگن و زانو ۹۰ درجه
گذاشتن زیرپایی برای بالا بردن پاها
کمی جلو دادن تنه برای فعالشدن عضلات شکم
استفاده از گیرههای پشتی، کمربند، یا صندلی تطبیقی مناسب
این کار باعث:
کاهش زورزدن
خروج آسانتر مدفوع
کاهش درد
2) تمرینات تقویتی عضلات شکم و تنه
کاردرمانی با تمرینات ساده اما کاربردی، عضلات شکم و لگن را فعال میکند:
بازیهای حرکتی روی توپ درمانی
تمرینات غلتیدن (Rolling)
نشستن–ایستادن با کمک
تمرینات تحمل وزن روی دستها
حرکات فعال شکمی (تاکینگ)
نتیجه:
بهبود قدرت عضلات تنه → بهبود توانایی دفع.
3) تحریک حسی و تحملپذیری
کودکان سیپی گاهی پیام “نیاز به دفع” را دیر حس میکنند.
کاردرمانگر از روشهای حسی مانند:
ماساژ شکم
تحریکات عمقی
تکنیکهای تحملپذیری
تحریک پوست اطراف شکم و لگن
برای بهبود آگاهی حسی استفاده میکند.
4) ماساژ درمانی شکم
روشهای ایمن و علمی ماساژ شکم برای:
افزایش حرکت روده
کاهش گاز
کاهش درد
کاردرمانگر این تکنیکها را به والدین آموزش میدهد.
5) تنظیم محیط و روتین دفع
کاردرمانگر به خانواده کمک میکند:
زمانبندی منظم دفع (Habit training)
ایجاد محیط آرام و بدون استرس هنگام دفع
تنظیم مواجهه با توالت متناسب با توان کودک
6) آموزش مهارتهای توالت رفتن
برای کودکانی که توانایی دارند، کاردرمانی شامل:
آموزش نشانههای دفع
پوشیدن/درآوردن لباس
استفاده از صندلی توالت کودک
ایجاد استقلال بیشتر
7) همکاری با گفتاردرمانگر و متخصص تغذیه
کاردرمانگر نقش هماهنگکننده دارد:
اگر مشکل در بلع و تغذیه باشد → ارجاع به گفتاردرمانی
برای تنظیم رژیم غذایی پر فیبر و مایعات → همکاری با متخصص تغذیه
کارهایی که والدین با کمک کاردرمانی میتوانند انجام دهند;
افزایش فیبر (سبزی، میوه، غلات)
آب کافی (با توجه به نظر پزشک)
بازیهای فعال روزانه
ماساژ شکم روزانه
ایجاد روتین زمانی ثابت
پوزیشن درست هنگام دفع
جمعبندی
تنبلی روده در کودکان سیپی بسیار شایع و آزاردهنده است. علت اصلی آن: تحرک کم، ضعف عضلات شکمی، اختلال حسی و وضعیت بد بدنی است.
کاردرمانی یکی از کلیدیترین مداخلات غیر دارویی برای مدیریت یبوست است و با اصلاح وضعیت، تقویت عضلات، آموزش توالت، تحریکات حسی و ماساژ میتواند تا حد زیادی مشکل را کاهش دهد.
پیام بگذارید