بررسی کودکانی که کمتر حرف میزنند و بیشتر اشاره میکنند

مقدمه

رشد گفتار و زبان یکی از مهم‌ترین بخش‌های رشد کودک است. بیشتر کودکان در سال‌های اولیه‌ی زندگی به‌تدریج از صداها و اشاره‌ها به سمت کلمات و جمله‌سازی حرکت می‌کنند. اما برخی کودکان ترجیح می‌دهند به جای صحبت کردن، با اشاره، کشیدن دست والدین، نگاه کردن یا صداهای نامفهوم خواسته‌های خود را بیان کنند. این موضوع می‌تواند والدین را نگران کند و این سؤال را به وجود بیاورد که آیا این رفتار طبیعی است یا نشانه‌ی یک مشکل رشدی؟ بخش اول: رشد طبیعی گفتار در کودکان برای درک بهتر مشکل، ابتدا باید بدانیم رشد طبیعی گفتار چگونه است: ۶ تا ۹ ماهگی: تولید صداهای ساده (با، دا، ما) ۹ تا ۱۲ ماهگی: اشاره کردن، تکان دادن دست، گفتن ۱–۲ کلمه ۱۲ تا ۱۸ ماهگی: گفتن ۵ تا ۲۰ کلمه ۱۸ تا ۲۴ ماهگی: ترکیب دو کلمه (مثل «آب بده») ۲ تا ۳ سالگی: جمله‌سازی ساده و قابل فهم اشاره کردن در مراحل اولیه طبیعی است، اما اگر بعد از ۱۸ تا ۲۴ ماهگی کودک هنوز به اشاره متکی باشد و کلمات کمی بگوید، نیاز به بررسی دارد. بخش دوم: چرا بعضی کودکان فقط اشاره می‌کنند؟ ۱. تنبلی گفتاری (وابستگی بیش از حد به اشاره) در برخی موارد کودک توانایی صحبت دارد اما: والدین سریع نیازش را حدس می‌زنند بدون اینکه کودک حرف بزند، خواسته‌اش برآورده می‌شود در نتیجه کودک یاد می‌گیرد اشاره کافی است و نیازی به حرف زدن نیست. ۲. تأخیر در رشد گفتار و زبان برخی کودکان به‌طور طبیعی دیرتر شروع به حرف زدن می‌کنند. این تأخیر می‌تواند خفیف یا شدید باشد. ۳. مشکلات شنوایی حتی کم‌شنوایی خفیف می‌تواند باعث شود کودک: صداها را درست نشنود انگیزه‌ای برای تقلید کلمات نداشته باشد ۴. اختلالات رشدی در بعضی موارد، اشاره‌کردن زیاد و صحبت‌نکردن می‌تواند نشانه‌ای از: اختلالات ارتباطی مشکلات شناختی اختلالات عصبی رشدی توجه: هر کودکی که دیر حرف می‌زند، لزوماً مشکل جدی ندارد. ۵. دو یا چندزبانه بودن محیط کودکانی که هم‌زمان در معرض چند زبان هستند ممکن است: دیرتر شروع به حرف زدن کنند بیشتر از اشاره استفاده کنند (معمولاً موقتی است) بخش سوم: نشانه‌های هشداردهنده در صورت مشاهده‌ی موارد زیر، مراجعه به متخصص ضروری است: بعد از ۲ سالگی هیچ کلمه‌ی معناداری نمی‌گوید تماس چشمی ضعیف دارد به اسم خود واکنش نشان نمی‌دهد دستورات ساده را متوجه نمی‌شود فقط اشاره می‌کند و تلاش برای گفتن ندارد پیشرفت گفتاری متوقف شده یا پسرفت کرده است بخش چهارم: پیامدهای ادامه‌دار شدن مشکل اگر این وضعیت بدون مداخله رها شود، ممکن است باعث: مشکلات ارتباطی در مهدکودک و مدرسه ضعف در مهارت‌های اجتماعی کاهش اعتمادبه‌نفس مشکلات یادگیری در آینده شود بخش پنجم: چه کارهایی باید انجام داد؟ ۱. تشویق کودک به حرف زدن (نه حدس زدن) اشتباه: کودک اشاره می‌کند → والد فوراً وسیله را می‌دهد درست: بپرسید: «چی می‌خوای؟ بگو آب» چند ثانیه صبر کنید حتی تلاش ناقص را تشویق کنید ۲. مدل‌سازی کلامی اگر کودک اشاره می‌کند، شما جمله‌ی کامل بگویید: کودک: (اشاره به آب) والد: «آب می‌خوای؟ آب بده» ۳. کاهش استفاده از اشاره دست کودک را به آرامی پایین بیاورید تمرکز را روی کلمه بگذارید ۴. بازی‌های گفتارمحور بازی‌های تقلیدی (صدا حیوانات) کتاب‌خوانی تصویری آهنگ‌ها و شعرهای کودکانه ۵. افزایش تعامل کلامی کمتر تلویزیون و موبایل بیشتر صحبت رو در رو توصیف کارهای روزمره با صدا بلند ۶. تشویق، نه تنبیه هر تلاش کلامی را تحسین کنید کودک را مجبور نکنید بخش ششم: نقش متخصصان در صورت نیاز، مراجعه به این افراد کمک‌کننده است: گفتاردرمانگر شنوایی‌شناس روانشناس کودک متخصص رشد و تکامل گفتاردرمانی در سن پایین بسیار مؤثر و سریع‌الاثر است.

نتیجه‌گیری

اشاره کردن به‌تنهایی در سنین پایین طبیعی است، اما ادامه‌ی آن بدون پیشرفت گفتاری می‌تواند نشانه‌ی یک مشکل باشد. تشخیص زودهنگام، تعامل صحیح والدین و مداخله‌ی تخصصی نقش کلیدی در بهبود این کودکان دارد. بیشتر کودکانی که به‌موقع حمایت می‌شوند، به گفتار طبیعی می‌رسند.